0904881010 info@novastars.vn

Trẻ nhỏ là thời điểm tâm lí bất ổn, có những biểu hiện tâm lí khác thường có thể là hay gắt gỏng, hỗn láo với người lớn, nghịch ngợm, thậm chí lầm lì giận dỗi không nói chuyện với ai. Nhiều bậc phụ huynh còn đặt câu hỏi: “Tại sao con tôi lúc 2 tuổi bé ngoan thế mà chỉ mới lên 3 bé đã thay đổi hoàn toàn: không chịu đi học, uốn khóc, ngang ngạnh. Chính tôi cũng không hiểu nổi”. Đây chính là những biểu hiện cho sự khủng hoảng trong tâm lí của trẻ, đặc biệt là trẻ mới lên ba. Một số trẻ có dấu hiệu của sự tăng động, một số khác đó là dấu hiệu của sự tự kỷ. Tuy nhiên, các nhà khoa học đã chứng minh đó là những dấu hiệu rất bình thường thể hiện sự phát triển của trẻ.

Biểu hiện của khủng hoảng tâm lí ở trẻ

Phản ứng tiêu cực:Trẻ không chịu phục tùng một số yêu cầu của người lớn.

Ngoan cố:Đây là những phản ứng đối với những quyết định của chính mình. Sự ngoan cố thể hiện ở chỗ: trẻ kiên quyết nghiêng về phía sự thoả mãn đòi hỏi của bản thân, sự quyết định của mình. Ở đây có sự đề cao nhân cách và đưa ra các đòi hỏi để nhân cách được đánh giá.

Ngang ngạnh:Gần như sự ngoan cố và tiêu cực, nhưng nó có đặc điểm đặc trưng của ngang ngạnh là có tính công khai và cá tính hơn. Đây là sự phản kháng lại trật tự trong gia đình.

Tự tiện:Là xu hướng giải thoát khỏi người lớn. Trẻ tự mình làm điều gì đó mà không cần có ý kiến của người lớn. Thường trẻ chỉ hướng tới sự độc lập về mặt vận động, ở đây là sự vận động có chủ định và chủ kiến. Ví dụ, trẻ muốn làm mọi việc như người lớn: muốn đi chợ mua đồ, muốn trồng cây trong vườn, muốn lái xe máy,…

Vô lễ với người lớn:Trẻ có thể la mắng người lớn khi người lớn không đáp ứng được nhu cầu của trẻ, hoặc khi người lớn không hiểu trẻ.

Chống đối – nổi loạn:Hiện tượng này xuất hiện trong các cuộc xung đột thường xuyên với cha mẹ “tất cả hành vi của trẻ đều thể hiện sự chống đối, dường như trẻ luôn nằm trong trạng thái chiến tranh với người xung quanh trong trạng thái ẩu đả với người lớn”.

Chuyên quyền:Ở những gia đình có độc nhất một trẻ sẽ gặp phải xu hướng chuyên quyền. Trẻ tỏ ra chuyên quyền trong quan hệ với tất cả mọi thứ xung quanh. Trẻ thường cho rằng mọi vật xung quanh là của trẻ, không cho phép người khác dụng vào. Ví dụ như: trẻ không cho mẹ mở ti vi, không cho mẹ bế em bé khác…

Theo thạc sĩ Chung Vĩnh Cao, giảng viên Khoa Tâm lý giáo dục Trường ĐH TP.HCM tại Hội thảo “Cùng bé vượt qua khủng hoảng tâm lý tuổi lên 3” (do Trường Quốc tế Việt Úc tổ chức) thì, khi bé nghịch ngợm, phá phách đồ vật nên được nhìn nhận ở hiện tượng trẻ tìm tòi, khám phá, phát triển trí tuệ. Việc cha mẹ cấm cho con nghịch chẳng khác nào ngăn cản con không được phát triển trí não. Việc đánh đập con để bắt con theo ý mình, ngăn chặn mọi sự nghịch ngợm của con là một biện pháp giải quyết tiêu cực và chỉ có hiệu quả nhất thời.

Các biện pháp giải quyết khủng hoảng cho trẻ

Giải quyết khủng hoảng cho trẻ yêu cầu sự kiên trì và hết sức tâm lí của các bậc phụ huỵnh. Bố mẹ nên tạo điều kiện cho bé hoạt động độc lập trong điều kiện cho phép để bé có thể phát triển mà vẫn nghe lời:

  • Cho bé tự làm những việc mà bé có khản năng như tự mặc quần áo, tự xúc cơm ăn, tự đi giầy,…
  • Cha mẹ cần kịp thời nhận ra những khả năng mới của bé và có cách ứng xử khéo léo để giúp trẻ vượt qua khủng hoảng nhanh chóng, dễ dàng. Những việc ngoài khả năng của bé thì bố mẹ nên chỉ bảo, hướng dẫn, làm mẫu cho bé noi theo chứ không nên ép buộc con.
  • Tạo môi trường cho bé vui chơi thoải mái, tạo ra những hình thức hoạt động mới để trẻ có những quan hệ mới với mọi người xung quanh. Chẳng hạn cho bé tham gia các hoạt động nhóm, các lớp học kĩ năng, hoạt động năng khiếu vẽ, đàn, thể thao…
  • Đối với những bé có dấu hiệu tự kỉ thì bố mẹ phải thường xuyên nói chuyện, tâm sự với con vì bố mẹ chính là người mà bé tin tưởng nhất để có thể nói những suy nghĩ của mình. Bố mẹ nhớ là nên cứ gợi mở, gợi mở cho con để bé có thể nói ra hết những tâm sự của mình và không quát mắng bé vì bé sẽ rất dễ rơi vào tâm trạng sợ sệt và không dám nói gì vào những lần sau.
  • Thay đổi thái độ đối xử với trẻ đồng thời tìm kiếm các biện pháp giáo dục thích hợp trong từng hoàn cảnh cụ thể. Điều quan trọng là cha mẹ không nên coi những biểu hiện ương bướng trên là một đặc tính cố hữu của trẻ. Mặt khác không nên coi thường những khủng hoảng tâm lý lứa tuổi này. Nếu không đánh giá đúng và có cách ứng xử phù hợp, khủng hoảng tuổi lên ba sẽ kéo dài suốt thời thơ ấu, để lại những dấu vết nặng nề cho trẻ về sau.

Tạm kết

Những thay đổi trong tâm lí của trẻ là những dấu hiệu bình thường chứng tỏ trẻ đang trong giai đoạn phát triển. Vì vậy, các bậc phụ huynh cần rất chú ý đến những thay đổi diễn ra thường xuyên với con để chăm sóc con đúng cách. Quan trọng hơn cả là bố mẹ nên tâm lí khi dạy con, sự lo lắng quá mức dẫn đến mất bình tĩnh có thể tạo ra sự khủng hoảng lớn hơn cho con. Cha mẹ hãy là người dẫn đường thông minh cho con.